Meta BlogNote

Deze week doet Vrij Nederland heel stoer. Journalist David Kleijwegt doet verslag van zijn downloadavonturen met zijn Ipod – poe, poe, hij downloadt wel 15 CD's per week. De cover toont een bricolage van de Ipod shadow reclame gemixt met de man met de zeis. De CD killer. De hoofdredactie erkent pontificaal het plegen van 'strafbare handelingen. En dat nog wel als medewerker van VN'. Nogal gratuit, want in Nederland is downloaden niet strafbaar, alleen uploaden. Niet zozeer omdat minister Donner dat heeft gezegd, maar omdat dat vastligt in de auteurswet. Wat de Stichting Brein ook beweert.
Op zich laat het stuk fraai zien hoe consumptie en distributie van muziek zich aan het verleggen is door het gebruik van digitale technologie, sharen en downloaden. En hoe dat een serieus probleem is voor de muziekindustrie en de gangbare business modellen. Op zich wisten we dat al, maar deze reportage in de vorm van een persoonlijke dagboek (blog-ge?nspireerd?) plus interviews met belanghebbenden zet het mooi op een rijtje.
De pontificale aankondiging – op de cover, in een hoofdredactionele introductie – doet vermoeden dat men hoopt op een lekkere media rel in komkommertijd, maar interessanter is iets anders dat dit artikel verraadt: het absolute onbenul over de technologie waarmee dit alles gebeurt.

De eerlijke blogstijl van Kleijwegt (jammer dat VN het stuk niet in hun blogs heeft opgenomen, en ook jammer dat sowieso de VN-blogs geen commentaarfunctie hebben – dat is weer minder stoer) laat ontluisterend zien hoe weinig zelfs een professional weet van de software waar hij dagelijks mee werkt.
Zo denkt Kleijwegt dat zijn CD's als volgt beschermd zijn tegen ongeoorloofd kopi?ren:
'Geen idee hoe het werkt – en of het werkt – maar er bestaat zoeits als een watermerk. Het schijnt hier op nee te komen: de muziek op de cd is verbonden aan een naam, in dit geval de mijne, die naam weer aan een bedrijf. Als ik die nieuwe Bj?rk illegaal op het net zou zetten, krijg ik een telefoontje van de bevoegde instanties. En als ik dan niet snel beterschap beloof, belt men met Vrij Nederland. Tenminste, zo stel ik me dat voor.'
Hoe stelt hij zich dat dan precies voor? Hoe zou zijn naam op die CD zijn gekomen? Heeft hij zijn gegevens op moeten geven bij de winkel toen hij de CD kocht? Of denkt hij dat betaling met zijn pinpas zijn naam en telefoonnummer koppelt aan het materi?le product? Denkt hij dat alle netwerken en hun data naadloos verbonden zijn? Er is weliswaar veel gekoppeld, en veel te weinig mensen realiseren zich dat, maar denken dat alles gekoppeld is, is natuurlijk evenimin juist. Er zit geen persoonsgebonden watermerk op een CD, eventuele opsporing van illegaal beschikbaarstellen op het Internet gaat via het IP-nummer van de site of van degene die heeft ingelogd op de site, en de eventueel daaraanhangende persoonsgegevens zijn theoretisch opvraagbaar door bevoegde instanties bij de betreffende Internet-provider. Waarom weet een journalist zoiets niet?
Nog een voorbeeld. Zijn CD hapert, althans zijn laptop kan een gloednieuwe CD van Bj?rk niet afspelen in april 2007. De CD-speler in zijn huurauto evenmin. Kleijwegt verzucht: 'Tja, beveiligen is ??n ding, maar dit begint licht absurde vormen aan te nemen. Zo beveiligen dat de inhoud niet meer is te bevrijden.' Inderdaad heeft de CD-industrie een poosje ge?xperimenteerd met beveiliging via Digital Rights Managemnt, waardoor inderdaad sommige PC's en auto-CD-spelers niet meer reageerden, maar sinds januari 2007 hield ook de laatste CD-fabrikant ermee op. Het werkte niet. Kleijwegt had in april kennelijk gewoon een beschadigde CD. (Of hij heeft wat vrijheid genomen met de datum waarop hij een CD niet kon afspelen wegens DRM).
Dan ontdekt Kleijwegt de downloadkrochten van het Internet. Eerst hoort hij van een 'experimentele newsgroup'. Wat zou dat zijn? Een newsgroup kan iedereen aanmaken, al sinds begin jaren 80, daar is weinig experimenteels aan. Vermoedelijk bedoelt hij een binaries newsgroup, een newsgroup waar geen tekst maar binaire bestanden worden aangeboden, zij het gecodeerd als text-bestand. Kleijwegt schrijft nonchalant dat hij die bestanden 'dan wel nog moest 'yEncen'(spreek uit: jenken), wat dat ook mocht zijn.' Sinds wanneer zijn journalsiten er trots op dat ze iets niet weten, dat ze het ook niet willen weten, en dat ze hun lezers niet wijzer willen maken? Wel eens gehoord van Internet, daar schijn je van alles te kunnen opzoeken. yEnce is het weer omzetten van textcodering naar binaries die je als geluidsbestand kunt afspelen.
Als hij even verderop wel probeert uit te leggen hoe het downloaden van illegaal beschikbaar gestelde CD's in zijn werk gaat, getuigt dat al evenmin van kennis. Kleijwegt noemt een 'Duitse website' (flauw, zonder naamsvermelding) waarop gebruikers 'uit Kiev of Caracas, Rio of het Roergebied' geripte CD's op het net zetten. Dan schrijft hij: 'Tenminste, zo lijkt het. Ze staan niet in werkelijkheid op de sites. Daar staan links naar de cd's, die in gecomprimeerde vorm op zogeheten cyber lockers als Sendspace of Rapidshare zijn geplaatst.' De suggestie is dat links naar deze geheimzinnige cyber lockers een uiterst slinkse omweg vormen voor subculturele piraten, maar linken naar bestanden op andere sites (in dit geval van gewone gratis webspace providers) is schering en inslag op het web. Dat is het hele idee van het web.
Het feit dat Kleijwegt geen idee heeft hoe het Internet en het web werkt, hoe het zit met IP-nummers en providers, wat newsgroups zijn etcetera, wreekt zich ook in zijn uiteindelijke voorstel tot regulering en legalisering van de muziekdownloadpraktijk. Gewoon een muziekbelasting of -heffing, en dan gewoon de poet eerlijk verdelen over de rechthebbenden. Hoe? 'De betaling aan rechthebbenden zou per download kunnen worden bijgehouden, mits de internetprovider bereid is de score bij te houden, wat technisch geen probleem moet opleveren.'Eh, nou toch wel een beetje zou ik zeggen. Welke internetprovider bijvoorbeeld: die van die Duitse site, die van Rapidshare of Sendspace? Hoe zit het met de duizenden providers die newsgroepen doorgeven? En hoe moet het met peer-to-peer downloadprogramma's als LimeWire die de bestanden niet van een site bij een provider halen maar van de PC's van individuele gebruikers? Het Internet zit een stuk ingewikkelder in elkaar dan een ??n-op-??n relatie tussen bestand en internetprovider. Nog afgezien van de administratieve problemen: welke artiest of componist zou er achter het bestand blurp234 zitten? Wie gaat dat allemaal systematisch bijhouden? Plus natuurlijk de geopolitieke problemen: belasting innen doet een een nationale overheid, maar de rechthebbenden zijn niet gebonden aan nationale grenzen. Gaat de Nederlandse overheid dadelijk bedragjes uitkeren aan Bj?rk, Madonna en de erven Lennon?
Kleijwegt meent dat dit gaat werken: 'De muzikant, de tekstschrijver, de componist, de platenmaatschappij die heeft ge?nvesteerd: zij krijgen direct hun geld.' Ik denk het niet.
De muziekindustrie heeft zeker een groot probleem, en zal ongetwijfeld nog meer niet werkbare oplossingen uitproberen. En misschien vindt men wel een werkbare oplossing. Een ander probleem vind ik echter veel groter: de meeste mensen hebben geen idee van hoe software werkt, hoe het internet werkt en hoe hun dagelijkse digitale handelingen in elkaar steken. Als het aan sommige journalisten ligt, blijft dat ook zo.